درباره ما تبلیغات ارسال نظر آرشیو
گزین گویه
زنها اشتباه دوم خدا بودند(نیچه)
تصویر برگزیده
فیلم پیشنهادی
جدال ابدی
یاشار نورایی
بررسی موضوع وسیعی مانند نقش زن در سینمای ایران در چند جمله نمی گنجد ولی بد نیست که هر از گاهی با تماشای فیلم های روی پرده، که متأسفانه بیشترشان اتلاف وقت و عمرند، در این مهم دقیق شویم که فیلم های اکران شده تا چه حد و از چه زاویه ای به این موضوع می پردازند.
آنچه در تیغ زن و دیوار و همیشه پای یک زن در میان است به چشم می خورد کیفیت به ظاهر فمینیستی این فیلم ها و تقابل میان جهان زنانه و مردانه است که بیش از آنکه ذهنی باشد به نوعی قدرت نمایی فیزیکی تبدیل شده است. در نگاه تاریخی، در سینمای ایران تقابل جسمانی میان جنس مذکر و مؤنث سنتی دیرینه است. سینمای ایران میان منفعل نشان دادن زن و بیش از حد مردانه جلوه دادن زن همیشه سرگردان بوده است.
در سینمای قبل از انقلاب تصاویر متفاوت از زن در فیلم هایی مانند رگبار و کلاغ تفاوت خود را مدیون اندک تلاش برای از انفعال در آوردن زن و چند وجهی کردن شخصیت او و قائل شدن قدرت تصمیم برای شخصیت زن بود. در سینمای این سالها بجز چند فیلم مانند پری که به مکاشفات ذهنی شخصیت اصلی فیلم می پردازد و یا فیلم هایی مانند زیر پوست شهر که نقطه اتصال افراد و اتفاقات جامعه شهری ایران معاصر را در شخصیت زنی به نام طوبی ترسیم کرده ، کیفیت مادرانه حضور زن و تشویش های جنس مؤنث کمرنگ تر شده و آنچه به تصویر کشیده می شود، سودای برتری فیزیکی زن بر جنس مرد است.
حتی فیلم سازی مانند بیضایی هم در سگ کشی شخصیت پردازی قهرمان زن فیلم را بر مبنای تقابل جسمانی با دنیای مردان، گسترش داد. این برتری می تواند از جنس اذیت و آزار باشد یا از جنس تخریب شخصیت و منزوی و سرشکسته کردن مرد. در جدی ترین فیلم های این سالها مانند چهارشنبه سوری هم نوعی برخورد افراطی نسبت به جنس مرد می بینیم که مردها علاوه بر دست بزن داشتن، دست زنان را با سلاح مکر و موذی گری بسته اند؛ خصیصه ای که سالها در ادبیات این ملک مانند سندبادنامه از آن به عنوان عادت زنان یاد می شد و حال مردهای پرده ی نقره ای از زنان موذی تر و مکار تر شده اند.
در تیغ زن کلیت اثر بر مبنای بازی قایم و موشک و دانستن و ندانستن بنا شده و شخصیت زن تلاش می کند که مرد فراموش کار را با اذیت و آزار دوباره به خودش علاقمند کند. دود کردن سیگار و فوت کردن دود او به صورت مرد، انداختن سگ به جان مرد و قال گذاشتن و فرار کردن با ماشین مرد همه در نوع خود نوعی شوخی های مردانه نیمه لمپنی محسوب می شود که زن ها با استفاده از آنها مردان خطاکار را تنبیه می کنند. در دیوار داستان بر استفاده زن از یک وسیله ی کاملاٌ مردانه (موتور) بنا شده و قدرت نمایی زنانه تا آنجا پیش می رود که از مردها پیشی گرفته، مرد قصه که برادر اوست جایش را با او عوض کرده، در چایخانه مشغول به فعالیت می شود درحالیکه خواهر او روی موتور با لباس و ظاهر مردانه نمایش می دهد.
در فیلم همیشه پای یک زن در میان است تقابل میان زن و مرد به تنگ کردن عرصه ی فعالیت اجتماعی برای مرد منتهی می شود. تلفن و آب محل کار او قطع شده و ساختمان محل کار او را روی سرش خراب می کنند تا او زیر این فشار پی به راز زنان برد و با خراش تیر عشق که از کمان زن پرانده شده، مطیع زن شود! به نظر می رسد که جهان بینی مردانه کارگردانهای این فیلم ها تحت تأثیر فضای اجتماعی آشفته که همه چیز از جمله جنسیت ها هم درآن مشخص نیست (نفس عمیق را به خاطر بیاوریم) می خواهد به روز باشد و در نهایت باید به شکلی غیرمعقول به جنس زن باج بدهد و همان شیوه نامنصفانه ای را که مردان در حق زن ها رویه کرده اند این بارتوسط زنان در مورد مردان به کار گیرد.
از دید تماشاگران زن هم این جور تصفیه حساب (اسم فیلم جدید تهمینه میلانی که موضوع آن انتقام گیری از مردان هوس باز است) نوعی ارضای روحی و مرهم برای زخم های سالها سرکوب شدن در جامعه ای مردانه است. اما در پس این عقده گشایی بصری نکته مهمی نیست که با استناد به آن بتوان دستور جدیدی برای برخوردهای اجتماعی و تضاد میان مردان و زنان این ملک نوشت. فیلم ها آن قدر با واقعیت فاصله دارند که مانند فیلم فارسی، فانتزی و آرزوی محال تماشاگران تلقی می شوند. تماشاگرانی که قدرت تغییر وتحمل واقعیت را ندارند و تنها برای یکی دو ساعت می توانند با قهرمانان بزن بهادرمؤنث روی پرده به دنیایی پا بگذارند که مردها باید تقاص مرد بودنشان را بدهند .
این که این نوع عقده گشایی بصری تا کی ادامه خواهد داشت و شخصیت پردازی زن در سینمای ایران تا کی با لمپنیسم عجین خواهد ماند، در جامعه امروز که چشم اندازی برای هیچ چیز وجود ندارد، قابل پیش بینی نیست. نکته در این است که فروش این فیلم ها دال بر عمیق بودن شکاف میان مردان و زنان و ابدی بودن جدالی است که اکنون زنان مردانه تر از مردانش رخت رزم می پوشند.
استفاده از مطالب این سایت بدون ذکر دقیق و قابل لینک آدرس سایت ممنوع می باشد/ لینک دادن مجاز است